Школьны этнаграфічны куток. Дзяржаўная установа адукацыі "Смятаніцкая сярэдняя школа"

Экскурсія ў школьны этнаграфічны куток

Ад прадзядаў спакон вякоў,

нам засталася спадчына...

У 2010 годзе пачаў дзейнічаць наш цэнтр краязнаўчай работы. А з цягам часу ен ператварыўся ў этнаграфічны куток, які знаходзіцца на другім паверсе школы. Усе экзэмпляры, якія знаходзяцца ў ім, былі набыты ў мясцовых жыхароў.

Нашы продкі займаліся земляробствам, жывелагадоўляй, рыбалоўствам, бортніцтвам.

Важнае месца сярод заняткаў жыхароў-сметанюкоў займалі народныя промыслы: ганчарства, бондарства, ткацтва, вышыванне.

Супынюся падрабязней на ткацтве. Наша знамянітая ткачыха Паўтаран Ганна Прохараўна падаравала ткацкі станок, якому налічваецца больш за 100 гадоў. А самой майстрыцы было больш за 90 гадоў.

Асноўнай сыравінай для вырабу тканіны ў беларусаў з’яўляецца лен, воўна. Яшчэ ў 2 стагоддзі да н.э. быў вядомы лён.

Для прадзення выкарыстоўвалі прасніцу, верацяно і самапрадку.

Кудзеля замацоўваліся на прасніцы. Нітку скручвалі на верацяно. Значна аблягчаў працу жанчыне калаўрот.

У якасці фарбаў для пражы выкарыстоўвалі расліны.Чорны – рабілі з настою валошкі, адвару сырой мацярдушкі, адвару з сырой кары рабіны. Для зяленага колеру выкарыстоўвалі лісты бярозы, адвар з сырых лістоў каманішніка.

Пасля ўсіх працэсаў апрацоўкі валакна, пачыналі з пражы ткаць палатно, дзе выкарыстоўвалі кросны і ткацкі станок.

Ёсць і іншыя прылады, прызначаныя для ткацкай справы:

Часалка льну;

Матавіла – для матання нітак;

Самапрадка – прасці ніткі;

Трапачка – для трэпання (змякчэння льну);

Верацяно – для накручвання ніткі;

Кручок – для прасоўвання ніткі.

А зараз некалькі слоў пра такі від рамяства як бондарства, якое да таго ж з’яўлялася вельмі даходным заняткам. Пазнаёмцеся з некаторымі рэчамі хатняга ўжытку:

Дзежка (ёсць некалькі відаў дзежак) – для расчынкі цеста, або захоўвання прадуктаў харчавання (напрыклад сала, мяса);

Маслабойка – для збівання масла;

Бутэль – для захоўвання напіткаў;

Керагаз – для прыгатавання ежы;

Ліхтар;

Ночвы – выкарыстоўваліся для прыгатавання ежы;

Да ўзнікнення праса карысталіся пранікам для прасавання бялізны;

Прас

Жорнавы – для размолу зерня;

Рубанак – для абчэсвання драўніны;

Нажніцы для стрыжкі авечак

Ступа – у ёй таўклі лён, кроп, каляндру;

Піла – для распілоўкі драўніны;

Бязмен – для ўзважвання прадуктаў харчавання;

Гліняны посуд

Усё, што падаравана нам у спадчыну ад жыхароў вескі Смятанічы мы вывучаем і беражна захоўваем...

Мой родны кут

Як ты мне мілы

Забыць цябе не маю сілы....

Гэтыя словы кажуць нам аб тым, што пачэсна ведаць сусветную гісторыю, гісторыю Рэспублікі Беларусь. А яшчэ пачэсней ведаць гісторыю свайго мілага сэрцу куточка.

Наша школа знаходзіцца ў вёсцы Смятанічы, у Муляраўскім сельскім савеце,за 16 км на поўнач ад Петрыкава, за 3 км ад станцыі Муляраўка, 181 км на поўдзень ад Гомеля, меліярацыйныя каналы, у тым ліку канава Лукіч, на поўначы мяжуюць з лясамі. Вёска налічвае 155 гаспадарак, 352 жыхары. Нашымі продкамі не выяўлена, калі была заснавана вёска Смятанічы. Але ў царкоўнай кнізе быў зроблены запіс ад 1682г “веска Смятанічы адносіцца да Петрыкаўскай царквы”, а гэта значыць, што весцы ўжо не менш за 330 гадоў. Існуе легенда аб назве вескі. У суседняй вёсцы Людзвіноў жыў, пан Вярбіцкі, які правіў землямі нашай акругі. На месцы, дзе цяпер знаходзіцца наша веска, пан трымаў вялікі статак кароў. Гэтыя каровы пасвіліся на астраўку зямлі (на вясцовым дыялекце “востраў, які існуе і цяпер), а кругом былі балоты. На гэтым астраўку было шмат сакавітай травы, таму ад кароў было многа малака і смятаны. І калі аднойчы работнікі пана выносілі смятану з вострава па калодках, зробленных з бярвенцаў, то яны выпадкова паслізнуліся і вылілі смятану ў балоты. Яе было так многа, што вада стала белая-белая.Чутка аб гэтым здарэнні разнеслася па наваколіцы, даведаўся і пан, які пакараў вінаватых, бо ен быў, як казалі, занадта злым, жорсткім. Вось, мабыць, па гэтай прычыне веска і мае такую назву Смятанічы.

Спачатку веска мела 7 двароў, якія размяшчаліся вакол невялікага азерца, якое называецца “Бабка” (яно і па сенняшні дзень існуе).

У валоданні пана Вярбіцкага быў вялікі спітрзавод.

Па пісьмовых крыніцах вядома з канца 17 стагоддзя, як сяленне ў Мазырскім павеце Мінскага ваяводства.

Гісторыя нашай вескі насычана падзеямі, а яшчэ больш, яна багата на цудоўных людзей.

Шмат выпрабаванняў выпала на долю “Сметанюкоў”.

Зараз веска уваходэіць у склад СГПС "Курытічы”.

Дзейнічаюць лясніцтва, сярэдняя школа, фельшэрска-акушэрскі пункт, клуб, магазін. Планіровачна наша веска складаецца з 2 блізкіх да шыротнай арыентацыі вуліц, злучаных паміж сабой 3 завулкамі. Забудова двухбаковая, няшчыльныя, драўляна-цагляная сядзібнага тыпу.